H απόδραση από το στρατόπεδο συγκέντρωσης «Σόμπιμπορ»

Mentality 10 Team

Γράφει:
Mentality 10 Team

Μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη το 1987. Σήμερα θα δούμε τους πραγματικούς πρωταγωνιστές και τα πραγματικά γεγονότα. Ήταν η μεγαλύτερη απόδραση στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.


Η «απόδραση από το Σόμπιμπορ» είναι μία από τις πολλές ταινίες για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Μία ακόμα ιστορία για μία επική απόδραση από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Ναζί. Μόνο που αυτή τη φορά η ιστορία είναι πραγματική!

640x360 d9605a1c d23c 4580 a955 7f0f3c4ea46c

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πρώτα απ' όλα πού βρισκόταν το Σόμπιμπορ;

Στην Πολωνία. Τέθηκε σε λειτουργία το 1942 στο πλαίσιο της επιχείρησης Ράινχαρτ. Οι μεταγωγές και οι μαζικές εκτελέσεις άρχισαν τον Μάιο του 1942. Όλες οι μεταγωγές γίνονταν με τρένο και οι κρατούμενοι οδηγούνταν αμέσως στους θαλάμους αερίων.

Σύμφωνα με τον "Τόιβι" Μπλατ (Toivi Blatt), επιζώντα του στρατοπέδου, οι μεν Πολωνοεβραίοι γίνονταν δεκτοί με μεγάλη αυστηρότητα και εκτελούνταν άμεσα με πυροβολισμούς στην παραμικρή απείθεια, ενώ οι μη Πολωνοί Εβραίοι, μεταχθέντες από άλλες χώρες, τύγχαναν σχεδόν ευγενικής υποδοχής, μέχρι την στιγμή που εισέρχονταν στον θάλαμο αερίων.

Η συμπεριφορά αυτή οφειλόταν, σύμφωνα με τον Μπλατ, στο γεγονός ότι οι Πολωνοεβραίοι γνώριζαν το πεπρωμένο τους, ενώ οι από άλλες χώρες προερχόμενοι παραπλανούνταν, καθώς τους δινόταν η εντύπωση ότι θα κατέληγαν, ύστερα από την εδώ διαλογή τους, σε κάποιο στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας.

sobibormap 1

Η αφήγηση του Μπλατ σχετικά με την εκτέλεση 2.500 Εβραίων της Ολλανδίας δίνει μια σαφή εικόνα του πόσο εύκολα γινόταν η ομαδική εκτέλεση των θυμάτων:

«... πρώτα οδηγούνταν οι γυναίκες και τα παιδιά, γυμνοί, προς τρία παραπήγματα, στα οποία βρίσκονταν οι κουρείς, που οι Ναζί ειρωνικά αποκαλούσαν "friseurs" (κομμωτές), οι οποίοι κούρευαν "εν χρω" γυναίκες και παιδιά. Οι νεαρές κοπέλες συχνά ικέτευαν τους κουρείς να μην τους κόψουν πολύ κοντά τα μαλλιά, εμφανώς αισχυνόμενες.

Ένας Γερμανός φρουρός, με μαστίγιο στα χέρια, επέβλεπε την διαδικασία, ώστε να είναι βέβαιος ότι οι κουρείς δεν θα μιλούσαν στα θύματα. Όλοι οι κρατούμενοι ήταν σίγουροι ότι στη συνέχεια θα ακολουθούσε ένα λουτρό. Πράγματι, πέντε μέτρα πιο πέρα βρίσκονταν οι θάλαμοι αερίων.

Οι κρατούμενοι στοιβάζονταν μέσα στα υποτιθέμενα λουτρά, ο Έριχ Μπάουερ της SS και ο Ουκρανός φρουρός Εμίλ Κοστένκο (Emil Kostenko) έθεταν σε λειτουργία τον κινητήρα των αερίων του θανάτου... και στην αρχή ακούγονταν δυνατές κραυγές, καθώς οι κρατούμενοι συνειδητοποιούσαν τι συνέβαινε.

Πέντε λεπτά αργότερα, οι κραυγές ακούγονταν λιγότερο δυνατές, ενώ μισή ώρα αργότερα τον ήχο των κραυγών είχε αντικαταστήσει η απόλυτη σιωπή... Πριν σωριάσουν τα πτώματα στο όρυγμα προκειμένου να τα αποτεφρώσουν, γινόταν η επίσκεψη του "οδοντιάτρου", ο οποίος ήταν επιφορτισμένος να αφαιρεί τα χρυσά δόντια από το στόμα των πτωμάτων.

Ύστερα γινόταν έρευνα σε άλλες σωματικές κοιλότητες για τυχόν άλλα πολύτιμα αντικείμενα κρυμμένα εκεί και, στο τέλος, τα πτώματα καίγονταν, τα υπάρχοντά τους αποθηκεύονταν και τα έγγραφα που τους αφορούσαν είχαν ήδη αποτεφρωθεί. Ήταν σαν να μην είχαν υπάρξει ποτέ...»

blatt sobibor

Η εξέγερση...

Μια ομάδα αποφασισμένων κρατουμένων αποφάσισε την πραγματοποίηση μιας εξέγερσης. Ηγέτες της ήταν ο Αλεξάντρ Αρόνοβιτς Πετσέρσκι (Aleksander Aronowich Pechersky), Σοβιετικός αιχμάλωτος Πολέμου, και ο Λεόν Φελντχέντλερ (Leon Feldhendler), Πολωνοεβραίος κρατούμενος.

Η εξέγερση είχε προγραμματιστεί για τις 13 Οκτωβρίου 1943, ωστόσο αναβλήθηκε για την επομένη λόγω μιας απρόσμενης άφιξης μιας ομάδας SS από το στρατόπεδο εργασίας της Όσσοβα (Ossowa).

collagesobbirΟ Αλεξάντερ Αρόνοβιτς Πετσέρσκι και ο Λεόν Φελντχέντλερ. Κάτω οι κινηματογραφικοί πρωταγωνιστές.


 

600px EFS P08 5

Στις 14 Οκτωβρίου έφυγαν με άδεια τρία βασικά στελέχη της φρουράς, οι Ραϊχλάιτνερ, Βάγκνερ και Γκομέρσκι. Σύμφωνα με τον Μπλατ, αν ο Βάγκνερ ήταν παρών, η εξέγερση δεν θα είχε καμία πιθανότητα επιτυχίας.

Οι εξεγερμένοι αποφάσισαν να δράσουν και, όταν ο υποδιοικητής Γιόχαν Νήμαν (Johann Niemann) επισκέφθηκε το ραφείο για να δοκιμάσει τη νέα του στολή, φονεύθηκε από τον ράπτη Γιεχούντα Λέρνερ (Yehuda Lerner), ο οποίος χρησιμοποίησε τσεκούρι.

Ακολούθησαν δέκα Γερμανοί, οκτώ Ουκρανοί και δύο μέλη της Εθνοφουράς (Volksdeutsche), ενώ τραυματίστηκε σοβαρά ο υποδιοικητής Βέρνερ Ντουμπόις (Werner Dubois). Το σχέδιο ήταν η ολοσχερής εξόντωση της φρουράς και η διαφυγή των κρατουμένων από την κεντρική πύλη. Δυστυχώς, μέλη της φρουράς ανακάλυψαν ένα νεκρό συνάδελφό τους και έδωσαν το σύνθημα του συναγερμού.

inspectie

Οι κρατούμενοι, ωστόσο, όρμησαν εναντίον της φρουράς και οι περισσότεροι φονεύθηκαν είτε από πυρά της φρουράς είτε από τις νάρκες του περιβάλλοντος ναρκοπεδίου.

Παρά ταύτα, περίπου 300 κρατούμενοι κατάφεραν να διαφύγουν από το στρατόπεδο. Οι SS έστησαν ανθρωποκυνηγητό και μπλόκα για τη σύλληψή τους. Τελικά, περίπου 50 έως 70 άτομα κατάφεραν εν όλω να διασωθούν, μεταξύ των οποίων και μερικές γυναίκες.

Η απόδραση αυτή δραματοποιήθηκε, το 1987, από τον Βρετανό Τζακ Γκολντ (Jack Gold) σε μια τηλεταινία με τίτλο "Escape from Sobibor". Ένα βραβευμένο ντοκιμαντέρ δημιουργήθηκε από τον Κλοντ Λαντζμάν (Claude Lanzmann) με τίτλο "Sobibor, 14 octobre 1943" (Σομπιμπόρ, 14 Οκτωβρίου 1943).

Η εξέγερση και απόδραση των κρατουμένων επέφερε την ματαίωση των δραστηριοτήτων του στρατοπέδου: Ο Χίμλερ διέταξε, λίγες μόλις ημέρες μετά το συμβάν, το κλείσιμο του στρατοπέδου, την κατεδάφιση των κτισμάτων του και την δενδροφύτευση της περιοχής.

Η τελευταία ομαδική εκτέλεση περιέλαβε μόνον 30 Εβραίους και έγινε στις 23 Νοεμβρίου 1943. Οι διαταγές του εκτελέσθηκαν με τη βοήθεια των κρατουμένων που είχαν απομείνει και οι οποίοι θανατώθηκαν, τελικά, με πυρά πυροβόλων όπλων.

Σχεδόν τίποτε δεν απέμεινε να θυμίζει ότι στο στρατόπεδο βρήκαν τον θάνατο περίπου 260.000 Εβραίοι, κυρίως από την Πολωνία, αλλά και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Wikipedia sobibor 3

Σήμερα, ο χώρος του στρατοπέδου έχει μετατραπεί σε μνημείο, το οποίο επεκτάθηκε και βελτιώθηκε χάρη σε δωρεά της Ολλανδικής Κυβέρνησης το 2003, στην 60ή επέτειο της εξέγερσης. Στην είσοδο του μνημείου δεσπόζει ένα άγαλμα προς τιμήν των μαχητών του Σομπιμπόρ.

Εντούτοις, στην γύρω περιοχή, και κυρίως κοντά στα ορύγματα αποτέφρωσης, ακόμη και σήμερα μπορεί κανείς να βρει απομεινάρια ανθρώπινων οστών.