Η ιστορία του πραγματικού Λόρενς της Αραβίας

Θάνος Κοφινάς

Γράφει:
Θάνος Κοφινάς

Η ιστορία του ανθρώπου που κατάφερε να γίνει ήρωας για τους Άραβες αλλά και τους Βρετανούς.


Αρχαιολόγος, συγγραφέας, στρατιωτικός. Τρείς ιδιότητες που της αποκτάς στην πορεία της ζωής σου. Ήρωας όμως γεννιέσαι. Και όταν καταφέρνεις να είσαι ήρωας και για τους Άραβες αλλά και για τους Άγγλους, τότε είσαι... ο Λόρενς της Αραβίας.

(κάντε like στη σελίδα του Mentality10 στο Facebook για να βλέπετε όλα τα θέματα)

Ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς (Thomas Edward Lawrence), γεννήθηκε στο Τρίμεντοκ της βόρειας Ουαλίας στις 16 Αυγούστου του 1888. Από μικρή ηλικία είχε κλίση στην αρχαιολογία. Σπούδασε στο Jesus College του πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Το 1910, η διατριβή του με θέμα τα «κάστρα των Σταυροφόρων» του εξασφάλισε το πτυχίο του στην ιστορία με άριστα. Ξεκίνησε μεταπτυχιακές σπουδές σχεδόν αμέσως. Μετά από ένα χρόνο ανακάστηκε να διακόψει καθώς ο Ντ. Τζ. Χόγκαρθ (αρχαιολόγος του πανεπιστημίου της Οξφόρδης) του πρότεινε να λάβει μέρος σε ανασκαφές και έτσι από το 1911 εως το 1914 εργάστηκε στη Συρία, τον Ευφράτη, την Παλαιστίνη και την Αραβία. Παράλληλα με τις ανασκαφές του δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσει τον πολιτισμό των Αράβων και την κουλτούρα τους, ενώ έμαθε και την Αραβική γλώσσα.

Η "γέννηση" του Λόρενς της Αραβίας

Με την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Λόρενς, λόγω της εμπειρίας και των γνώσεων του, προσλαμβάνεται ως πολιτικός υπάλληλος στο τμήμα χαρτογράφησης του Βρετανικού στρατού και του ανατίθεται η σύνταξη του Χάρτη του Σινά. Το 1916 ο Λόρδος Κίτσενερ τον έστειλε ως στρατιωτικό σύνδεσμο στις μυστικές υπηρεσίες του Βρετανικού στρατού στο Κάιρο της Αιγύπτου και του απονεμήθηκε ο βαθμός του αξιωματικού. Ενώ η επανάσταση των Αράβων εναντίων των Οθωμανών άρχισε να φουντώνει στάλθηκε στη Μέκκα με αποστολή να παρακολουθεί τις κινήσεις των διαφόρων άτακτων Αραβικών φυλών.

Εκεί, γοητεύτηκε από το πνεύμα της ερήμου και αποφάσισε να βοηθήσει τους Άραβες στον αγώνα τους. Τους ένωσε και δημιούργησε τακτικό στρατό τον οποίο οδήγησε σε μεγάλες νίκες ενάντια στου Τούρκους. Παρά το ισχνό παρουσιαστικό του, έδειχνε να μην ενοχλείται καθόλου από τη δύσκολη ζωή στην έρημο και γύρω από το όνομα του άρχισε να δημιουργείται πλέον ένας μύθος μεταξύ των Αράβων αλλά και στην πατρίδα του. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο Λόρενς έγινε σύμβουλος του πρίγκιπα Φεϋζάλ και ουσιαστικά διοικούσε μαζί του τους επαναστατημένους Άραβες.

Υπερασπίστηκε την Αραβία σα δεύτερη πατρίδα του και έτσι πήρε το προσωνύμιο «Λόρενς της Αραβίας». Μετά τη μάχη του Ουάλτ, όπου με τον Λόρενς επικεφαλής, οι Άραβες σημείωσαν τη μεγαλύτερη του νίκη, προξενώντας τεράστιες απώλειες στους Τούρκους, οι τελευταίοι τον επικύρηξαν με το αστρονομικό για την εποχή ποσό των 100.000 λιρών. Ήθελαν πάση θυσία να εξοντώσουν τον «Ελ Λόρενς». Σε μια αποστολή αναγνώρισης το Νοέμβριο του 1917 τελικά τον συνέλαβαν. Αν και φορούσε αραβική ενδυμασία αναγνωρίστηκε. Κατόρθωσε να δραπετεύσει λίγο καιρό μετά και να συνεχίσει το έργο του. Εν τω μεταξύ προήχθει στο βαθμό του Αντισυνταγματάρχη και τιμήθηκε με το παράσημο των διακεκριμένων υπηρεσιών. Τον Οκτώβριο του 1918 οδήγησε τον Αραβικό στρατό στη Δαμασκό, αλλά πλέον ήταν φανερά καταπονημένος. Θα υπηρετούσε τη δεύτερη πατρίδα του από άλλο πόστο πια.

Η επιστροφή στην Αγγλία και η απογοήτευση

Στις 30 Οκτωβρίου του 1918 αναχώρησε για την Αγγλία όπου πλέον ήταν διάσημος. Αρνήθηκε να παραλάβει τα παράσημα που του πρότεινε ο βασιλιάς Γεώργιος Ε' και στις 3 Ιουλίου 1919 αποστρατεύτηκε με το βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Σχεδόν αμέσως άρχισε να εργάζεται στο υπουργείο εξωτερικών. Έλαβε μάλιστα μέρος και στη «Διάσκεψη των Παρισίων» ως σύμβουλος του Εμίρη Χουσεΐν, όπου υποστήριξε με θέρμη τις θέσεις των Αράβων για ανεξαρτησία. Η αλλαγή στάσης όμως από μέρους της Γαλλίας και της Βρετανίας στο θέμα της ανεξατησίας των αραβικών λαών και η αθέτηση των υποσχέσεων τους τον ανάγκασαν να παραιτηθεί από τη θέση του συμβούλου δίπλα στον Ουίνστον Τσώρτσιλ στο υπουργείο των αποικιών.

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας εξαφανίζεται και αρχίζει τη συγγραφή του έργου του «οι επτά στύλοι της σοφίας» στο οποίο αφηγείται την εκστρατεία στην Αραβία. Το βιβλίο θα εκδοθεί το 1926 και θα ακολουθήσει ένα χρόνο αργότερα η έκδοση και ενός δεύτερου με τίτλο «Επανάσταση στην έρημο», που ουσιαστικά αποτελούσε περίληψη του πρώτου. Αν και τα βιβλία του πωλούσαν εκατομμύρια αντίτυπα και η φήμη του είχε εξαπλωθεί παντού, εκείνος επέμενε να παραμένει στην αφάνεια. Κάποια στιγμή αποφάσισε να καταταγεί ως απλός σμηνίτης στη Βασιλική Αεροπορία της Βρετανίας. Για να το καταφέρει χρησιμοποίησε ψευδώνυνυμο. Έγινε αντιληπτός και απολύθηκε. Αναζήτησε άλλη στρατιωτική υπηρεσία και κατάφερε λόγω των υψηλών γνωριμιών του στο υπουργείο στρατιωτικών να καταταγεί ως οπλίτης στο Βασιλικό Σώμα Τεθωρακισμένων χρησιμοποιώντας το όνομα Τόμας Έντουαρντ Σο. Αποχώρησε από την ενεργό δράση οριστικά τον Μάρτιο του 1935.

Το τέλος του Λόρενς

Σε ηλικία 46 ετών, συνταξιούχος πια, αποσύρεται σε μια αγροικία, το Κλάουντς Χιλ και ασχολείται με τη μελέτη των ανατολικών γλωσσών αλλά και με τη μετάφραση του Ομήρου. Ο Λόρενς λάτρευε τον Ελληνικό πολιτισμό και μάλιστα όσο υπηρετούσε στο Κάιρο είχε αναπτύξει στενή φιλία με το μεγάλο Έλληνα ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη. Η περίοδος της ηρεμίας του όμως δεν κράτησε πολύ. Δύο μήνες μετά την απόσυρσή του ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα. Οδηγώντας την αγαπημένη του μοτοσυκλέτα, συγκρούστηκε με αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε ένας αξιωματικός του Βρετανικού Ναυτικού. Υπέστει βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και μεταφέρθηκε στο νοκομείο όπου και άφησε την τελευταία του πνοή στις 19 Μαΐου 1935.