Η βύθιση του καταδρομικού BELGRANO...

Αλέξανδρος Σαμοΐλης

Γράφει:
Αλέξανδρος Σαμοΐλης

Η ναυτική σύγκρουση ανάμεσα σε Βρετανία και Αργεντινή στον πόλεμο των Φώκλαντς. 


Η σύγκρουση μεταξύ Βρετανίας και Αργεντινής στις αφιλόξενες θάλασσες του νότιου Ατλαντικού ωκεανού, είχε σαν αποτέλεσμα τις πρώτες, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο απώλειες μεγάλων ναυτικών μονάδων και των δύο εμπλεκομένων. Μία απο τις πιο σημαντικές ήταν η βύθιση του καταδρομικού του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής «A.R.A. General Belgrano».

Το καταδρομικό αυτό ήταν αμερικανικής ναυπήγησης και είχε τεθεί σε υπηρεσία το 1938 με το πολεμικό ναυτικό των Η.Π.Α. σαν USS. «Phoenix». Το σκάφος ήταν αρκετά τυχερό και κατάφερε να βγεί αλώβητο απο το ναύσταθμο του Πέρλ Χάρμπορ στην διάρκεια της Ιαπωνικής επίθεσης το 1941. Στην διάρκεια του πολέμου χρησιμοποιήθηκε εντατικά σε πολλές επιχειρήσεις, και για την συνολική του δράση έλαβε εννέα πολεμικά άστρα. Μεταπολεμικά αγοράστηκε απο το ναυτικό της Αργεντινής, η ονομασία του, δόθηκε προς τιμήν του στρατηγού Μανουέλ Μπελγκράνο, ενός ήρωα του πολέμου της ανεξαρτησίας της χώρας (1811-1819) και ιδρυτή της Ναυτικής Ακαδημίας της Αργεντινής.

Με πυραύλους από το 1967

Το πλοίο υπέστει αρκετούς εκσυγχρονισμούς με σημαντικότερο αυτό του 1967, οπότε και τοποθετήθηκαν πύραυλοι εναντίων σκαφών επιφανείας και αεροπλάνων. Ωστόσο, το 1982, το σκάφος έδειχνε πιά την ηλικία του, αφού τα ηλεκτρονικά του συστήματα ήταν απηρχαιωμένα, ωστόσο, ο οπλισμός του ήταν αρκετά επίφοβος αποτελούμενος απο 15 πυροβόλα των 152 χιλ. Και 8 των 127 χιλ. Αυτά ήταν αρκετά για να του δώσουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε μία κλασσική ναυμαχία εναντίων άλλων σκαφών επιφανείας. Το σκάφος τέλος είχε πλήρωμα 1.138 αξιωματικών, υπαξιωματικών και ναυτών, και κυβερνήτη την συγκεκριμένη στιγμή τον πλοίαρχο Έκτωρ Μπόνθο.

Η μάχη της θάλασσας

Η άφιξη της βρετανικής αρμάδας στην ευρύτερη περιοχή των νησιών Φώκλαντς και Νότιας Γεωργίας, προκάλεσε την έξοδο των μεγάλων μονάδων επιφάνειας του πολεμικού ναυτικού της Αργεντινής (Armada Republica Argentina). Ανάμεσα τους βρισκόνταν το καταδρομικό και το μοναδικό αεροπλανοφόρο του στόλου «25η Μαϊου». To A.R.A. Belgrano, απέπλευσε απο την βάση του στην Γή του Πυρός, στις 26 απριλίου και λίγο αργότερα συναντήθηκε με τα αντιτορπιλικά Piedra Buena και Buchard. Τα σκάφη έπλεαν αρχικά έξω απο την ζώνη αποκλεισμού των 200 ναυτικών μιλίων που το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό είχε ορίσει γύρω απο τα νησιά. Οι βρετανοί, είχαν τονίσει ο,τι οποιοδήποτε σκάφος βρεθεί εντός της απαγορευμένης περιοχής θα θεωρηθεί εχθρικό και θα βυθιστεί.

Διαταγή για εμπλοκή!

Με την έναρξη των επιχειρήσεων να είναι κοντά, την 1η Μαϊου, ο ναύαρχος Χουάν Λομπάρντο διέταξε το σύνολο των πλοίων του στόλου να σπεύσουν προς αναζήτηση και εμπλοκή με τον εχθρό. Το καταδρομικό και τα πλοία συνοδείας του έλαβαν την διαταγή και αμέσως κινήθηκαν πρός την ζώνη αποκλεισμού. Το σήμα όμως, υποκλάπηκε απο τους Βρετανούς και αμέσως συζητήθηκε η πιθανότητα προσβολής του καταδρομικού της Αργεντινής. Αρχικά υπήρξαν ενστάσεις δεδομένου ο,τι αυτό έπλεε έξω απο την ζώνη αποκλεισμού και η νομιμότητα ενός πλήγματος απο μεριάς βρετανών θα ήταν αντίθετη με τους κανόνες του δικαίου όσον αφορά τον πόλεμο στην θάλασσα. Ωστόσο επικράτησε η άποψη της βρετανίδας πρωθυπουργού, Μάρκαρετ Θάτσερ, βάση της οποίας το σκάφος ήταν εχθρικό και αν και έπλεε έξω απο την ζώνη του αποκλεισμού είχε ήδη λάβει πορεία σύγκρουσης με τον βρετανικό στόλο.

Έτσι, την 2α Μαϊου 1982, το βρετανικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο «Conqueror», που παρακολουθούσε ήδη το αργεντίνικο καταδρομικό, εκτόξευσε εναντίων του δύο τορπίλες οι οποίες και έπληξαν καίρια το σκάφος.

Η βύθιση και ο απολογισμός

Είκοσι λεπτά μετά τον τορπιλισμό τα πλοίο είχε ήδη αρχίσει να παίρνει κλήση ένεκα της μεγάλης εισροής υδάτων στα ύφαλα. Τα ηλεκτρικά συστήματα είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας έτσι δεν ήταν δυνατό να σταλθεί σήμα κινδύνου ή να χρησιμοποιηθούν οι αντλίες. Ο κυβερνήτης Μπόνθο, έδωσε εντολή εγκατάλειψης και αυτή ξεκίνησε με τάξη δίχως πανικό. Όμως, οι καιρικές συνθήκες ήταν κακές και χειροτέρευαν, ενώ το σκοτάδι δημιουργούσε μεγαλύτερες δυσκολίες. Είναι χαρακτηριστικό πως τα δύο αντιτορπιλικά που το συνόδευαν δεν βρίσκονταν κοντά στο καταδρομικό την χρονική εκείνη στιγμή και δεν αντιλήφθηκαν τίποτα εγκαίρως.

Τελικά, αφού έριξαν μερικές βόμβες βυθού αποχώρησαν άπρακτα. Απο τις 3 μέχρι τις 5 του μήνα, 775 ναυαγοί διασώθηκαν απο παραπλέοντα σκάφη. Οι συνολικές απώλειες ήταν 323 άνδρες, πολλοί απο τους οποίους σκοτώθηκαν απο τις εκρήξεις των τορπιλών. Η επιτυχία πάντως υποβαθμίστηκε απο πλευράς βρετανών. Δεν υπήρξαν εθνικιστικές εξάρσεις ενώ τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων δεν ήταν ιδιαίτερα ενθουσιώδη. Στην πραγματικότητα, οι υψηλές απώλειες προκάλεσαν ένα μούδιασμα σε όλους τους εμπλεκομένους και στη διεθνή σκηνή. Πάντως, τις επόμενες ημέρες, το σύνολο των πλοίων του στόλου της Αργεντινής επέστρεψε στις βάσεις του εγκαταλείπωντας κάθε απόπειρα εμπλοκής με τον αντίπαλο. Ο πόλεμος, εξαιτίας της αμφιβόλου νομιμότητας βύθισης του καταδρομικού, θα έπαιρνε χαρακτήρα αεροναυτικής σύγκρουσης.

Παρόλαυτα, οι βρετανοί ναύτες πανηγύρισαν την επιτυχία του υποβρυχίου τους και πίστεψαν πως η λήξη των επιχειρήσεων ήταν θέμα ημερών. Τις επόμενες όμως ώρες θα διαπίστωναν ο,τι έχουν τελικά εμπλακεί σε έναν πραγματικό πόλεμο που θα προκαλούσε νεκρούς και απο τις δύο πλευρές. Θα το διαπίστωναν σύντομα και με κόστος.