Μία συνέντευξη με τον παππού μου, βετεράνο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου!

Βόρις Καραγιάννης

Γράφει:
Βόρις Καραγιάννης

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης είναι σήμερα ο Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Βετεράνων Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στα νεανικά του χρόνια κατατάγηκε στον αγγλικό στρατό και βρέθηκε στη μεγάλη μάχη του Μόντε Κασίνο στην Ιταλία. 


Γεννήθηκα σ' ένα σπίτι όπου η γιαγιά από την πλευρά του πατέρα μου ήταν μέλος της Εθνικής Αντίστασης κατά των Γερμανών στην Ελλάδα. Ο παππούς από την πλευρά της μητέρας μου, πολέμησε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και ο γιος του -ο θείος μου- σκοτώθηκε στην εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο το 1974. 

Ένας φίλος μου έριξε την ιδέα για μία συνέντευξη με τον παππού μου, βετεράνο το Β' Παγκοσμίου Πολέμου, σήμερα Γενικό Γραμματέα του Συνδέσμου Βετεράνων και σχεδόν ξαφνιάστηκα που είχε τόσο δίκιο και που δεν το είχα σκεφτεί ποτέ μέχρι εκείνη τη στιγμή! Ο Νίκος Χριστοδουλίδης βρέθηκε από την Κύπρο στην Ιταλία και στην περίφημη μάχη του Μόντε Κασίνο. Ένα ύψωμα τεράστιας στρατηγικής σημασίας μ' ένα μοναστήρι στην κορυφή του. Ένα μίλι μακριά από τις μάχες, στο Αρχηγείο, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έζησε τον πόλεμο τόσο κοντά, όσο και μακριά. Έχοντας ευθύνες στο Αρχηγείο, έβλεπε καλύτερα την γενική εικόνα και την εξέλιξη της μάχης, διέτρεχε τον κίνδυνο από τις επιθέσεις των Γερμανών, αλλά όπως οι περισσότεροι Κύπριοι του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, δεν βρέθηκε σε μάχη απέναντι από τους Ναζί. Οι Κύπριοι είχαν περισσότερο βοηθητικό ρόλο στον πόλεμο. 

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης γεννήθηκε στις 9 Απριλίου του 1923, σήμερα είναι στα 93 του χρόνια. 


Στο Mentality10 μπορείτε να βρείτε
μία ολόκληρη κατηγορία αφιερωμένη
στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Πατήστε εδώ για να δείτε τα θέματα!

pappous 10

Πώς και βρέθηκες στον πόλεμο; Πώς ένας Κύπριος βρέθηκε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο;

Στην αρχη του πολέμου, η γερμανική προπαγάνδα έλεγε στον κόσμο, ότι όσοι ήταν υπόδουλοι θα τους ελεθέρωναν. Και αρχικά μπορούμε να πούμε ότι υπήρχε φιλογερμανικό πνεύμα σε όλους τους υπόδουλους λαούς, όπως και στην Κύπρο. Πίστευαν αρκετοί ότι θα μας απελευθέρωναν από τους Άγγλους. Στην πορεία όμως, όταν πέρασε λίγος καιρός και έβλεπαν τη Γερμανία να καταλαμβάνει τη μία χώρα μετά την άλλη, ο κόσμος κατάλαβε ότι δεν θα ήταν ελευθερωτές οι Γερμανοί. Δημιουργήθηκε, λοιπόν, το αντιφασιστικό κίνημα. Το οποίο ζητούσε από τον κόσμο να καταταγεί στο στρατό για να πολεμίσει τον χιτλεροφασισμό.
Εγώ τότε εργαζόμουν στο Βρετανικό Ινστιτούτο. Άκουγα συχνά για τις κατατάξεις. Ήθελα και εγώ να κάνω κάτι. Όμως ο λόγος που με έκανε να το σκεφτώ περισσότερο ήταν η κήρυξη του πολέμου σε βάρος της Ελλάδας, από την Ιταλία και τη Γερμανία αργότερα. Χιλιάδες θέλαμε να καταταγούμε για να πολεμήσουμε στην Ελλάδα.  Όμως εγώ τότε δεν μπορούσα ακόμα γιατί ήμουν 16-17 χρονών, ενώ έπρεπε να ήμουν 18. Τελικά κατατάγηκα αντικαθιστώντας τον αδερφό μου, που θα πήγαινε με την κατάταξη του ΑΚΕΛ. Πήγα στη θέση του αφού ο ίδιος είχε πολύ πρόσφατα γίνει πατέρας.

pappous 2

Μετά πού πήγατε;

Στις 28 Ιουνίου του 1943 μαζευτήκαμε και μας μετέφεραν στη Λεμεσό για την εκπαίδευση. Μας χώρισαν σε λόχους. Για καλή μου τύχη, ο λογίας δεν ήξερε αγγλικά. Εγώ μιλούσα πολύ καλά αγγλικά και έτσι βρέθηκα να είμαι ο μεταφραστής και να έχω και περισσότερες ευθύνες από την στρατιωτική θέση που κατείχα. Η βασική εκπαίδευση είχε διάρκεια τεσσάρων εβδομάδων. Οι Άγγλοι μου πρότειναν να συνεχίσω την εκπαίδευση για υπαξιωματικούς. Όλοι οι άλλοι έφυγαν για το εξωτερικό, εγώ έμεινα για ακόμα 4 εβδομάδες στην Κύπρο. Όταν τέλειωσαν και αυτές οι 4 εβδομάδες μας ήθελαν να μείνουμε στην Κύπρο ως εκπαιδευτές. Αντέδρασα. «Εγω κατατάγηκα για να πολεμήσω» τους είπα. «Δεν κατατάγηκα για να είμαι εκπαιδευτής στη Λεμεσό». Το δέχθηκαν.

pappous 4

Και πώς βρεθήκατε στο πολεμικό μέτωπο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου;

Μας έβαλαν στο πλοίο και πήγαμε στη Βηρυτό, στο Λίβανο. Βρεθήκαμε στα βουνά του Λιβάνου. Έδωσαν στον καθένα μας δύο… μουλάρια! Μας φάνηκε περίεργο. Τι σχέση είχαν τα μουλάρια με τον πόλεμο; Σε μία από τις παρατάξεις, ήρθε ο Υποδιοικητής του συντάγματος των «ημιονοδοηγών». Των οδηγών για τα μουλάρια. Μόλις ήρθε και αφού μίλησε με τον αξιωματικό, ο αξιωματικός δείχνοντάς με του είπε: «That’s your man» (Αυτός είναι ο άνθρωπός σου!). «Έλα μαζί μου» μου είπε. Βρέθηκα στο αρχηγείο των «ημιονοδοηγών». Μου εκμυστηρεύτηκε ότι θα πάμε στην Ιταλία. Σε ενάμιση μήνα μπήκαμε στο πλοίο για Ιταλία. Το πλοίο μετέφερε ανθρώπους και… μουλάρια.

Γιατί τα μουλάρια;

Τα μουλάρια ήταν πολύ χρήσιμα στον πόλεμο γιατί μετέφεραν πολεμοφόδια και τρόφιμα εκεί που δεν μπορούσαν να φτάσουν τα αυτοκίνητα.

Βρεθήκατε στην Ιταλία. Πού;

Κάναμε εφτά μέρες για να φτάσουμε στο Μπάρι. Την άλλη μέρα ξεκινήσαμε για να πάμε στο Μόντε Κασίνο*.


*Η μάχη του Μόντε Κασίνο

Το Μόντε Κασίνο είναι βραχώδης λόφος ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 130 χιλιομέτρων νοτιοανατολικά της Ρώμης, στην Ιταλία, ενώ βρίσκεται σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων στα δυτικά της πόλης του Κασίνο (το ρωμαϊκό Casinum το οποίο βρισκόταν στην κορυφή ενός λόφου) και σε υψόμετρο 520 μέτρων. Ήταν, επίσης, η περιοχή διεξαγωγής της Μάχης του Μόντε Κασίνο το 1944, οπότε το κτήριο της μονής καταστράφηκε από τους βομβαρδισμούς των Συμμάχων και ξαναχτίστηκε μετά τον πόλεμο. Ο χώρος έχει επισκεφτεί αρκετές φορές από τους Πάπες και άλλους υψηλόβαθμους κληρικούς, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσκεψης του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄ τον Μάιο του 2009.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ για τη μάχη του Μόντε Κασίνο


Πήγαμε για να αντικαταστήσουμε τους Ινδούς… μουλάρηδες! Μέναμε σε σπίτια της περιοχής, αφού ο κόσμος είχε φύγει με τον πόλεμο. Δεν είχαμε καταλάβει πού βρισκόμασταν. Το βράδυ καταλάβαμε ότι ήμασταν μέσα στο μέτωπο, αφού βλέπαμε τις γερμανικές βόμβες και τα βλήματα να κτυπούν… πιο πίσω από εκεί που βρισκόμασταν! Άρα βρισκόμασταν μέσα στην ακτίνα των Γερμανών. Εγώ ήμουν στο Αρχηγείο και το Αρχηγείο μας ήταν ένα μίλι μακριά από τις μάχες στο Μόντε Κασίνο. Οι Κύπριοι μετέφεραν πολεμοφόδια και τρόφιμα στην πρώτη γραμμή.

Πόσοι καιρό μείνατε εκεί;

Χρειάστηκαν ακόμα 4,5 μήνες από την ημέρα που πήγαμε για να καταλάβουμε (οι Σύμμαχοι) το Μόντε Κασίνο. Χρειάστηκαν πολλές επιθέσεις, οι περισσότερες ήταν αποτυχημένες με εκατοντάδες νεκρούς. Στη τελευταία γενική επίθεση, το Μόντε Κασίνο βομβαρδιζόταν επί 24 ώρες! Όλοι οι λόχοι βρίσκοταν 20 μίλια μακριά από την επίθεση, εμείς ήμασταν μόλις 1 μακριά! Τελικά οι Σύμμαχοι κατέλαβαν το Μόντε Κασίνο, στις 18 Μαΐου του 1944. Είχε στρατηγική σημασία γιατί ήταν ύψωμα.

Μετά τη νίκη στο Κασίνο;

Οι Γερμανοί έχαναν και υποχωρούσαν συνεχώς και έτσι εμείς αλλάζαμε συνεχώς βάση. Περάσαμε από πολλές ιταλικές πόλεις στην πορεία μας, ανεβαίνοντας την Ιταλία. Φτάσαμε στη Ρώμη και εκεί μάθαμε ότι τέλειωσε ο πόλεμος. Μετά το Κασίνο βρισκόμασταν στην Ιταλία για ακόμα 1 χρόνο.

pappous 7

Θυμάσαι κάτι συγκεκριμένο που σου έκανε εντύπωση;

Θυμάμαι έναν Γερμανό στρατιώτη που υποχωρούσε. Οι Γερμανοί ήταν ίσως ο πιο καλά ντυμένος στρατός του κόσμου τότε. Αλλά ήταν σε τόσο άθλια κατάσταση που αντί αρβίλες, είχε στα πόδια του… σακούλες! Αυτές τις χοντρές που χρησιμοποιούσαμε στο στρατό για να τις γεμίζουμε με άμμο. Ήταν ρακένδυτοι. Είχαν αρχίσει να καταλαβαίνουν ότι έχαναν πλέον τον πόλεμο, μετά την ήττα στο Κασίνο. Θυμάμαι επίσης όταν ήρθε στην Ιταλία ο Βασιλιάς της Αγγλίας και ο Γουίνστον Τσόρτσιλ για να μας δει.

Όταν εκτελέστηκε ο Μουσολίνι, ήσασταν στην Ιταλία δηλαδή;

Ναι, ο Μουσολίνι εκτελέστηκε στις 28 Απρλίου του 1945.

pappous 9

Μετά την Ιταλία

Μετά την Ιταλία και το τέλος του πολέμου;

Βρεθήκαμε στην Αίγυπτο. Ήμουν πλέον σε ένα άλλο Αρχηγείο. Μείναμε εννιά μήνες εκεί. Εκείνο που θυμάμαι είναι πως πλέον δεν είχαμε καθήκοντα. Περιμέναμε την απόλυσή μας. Αν θυμάμαι καλά ήταν τότε που είχαν γίνει κάποια επεισόδια στην Κύπρο, γιατί ενώ είχε τελειώσει ο πόλεμος, οι Άγγλοι συνέχιζαν να μας κρατάνε. Υπήρξε και ένας νεκρός στις διαμαρτυρίες αυτές.

pappous 8

Είχες φίλους που σκοτώθηκαν στο Κασίνο;

Επειδή ήμουν στο Αρχηγείο, για μένα οι άνθρωποι που σκοτώθηκαν ήταν αριθμοί, όταν καταγράφαμε το τι γινόταν καθημερινά. Τόσοι άνθρωποι σκοτώθηκαν, τόσα μουλάρια. Μπορώ να σας πω ότι έδιναν περισσότεροι σημασία στα μουλάρια… Επαφή με άλλους Κύπριους -εκτός από όσους ήταν στο Αρχηγείο- δεν είχα.

Το γλέντι για τον Τόμπι

Είχατε όμως και τις αστείες στιγμές σας;

Ναι! Θυμάμαι ένα περιστατικό. Πίναμε τρεις μέρες και τρεις νύχτες για να γιορτάσουμε την εγκυμοσύνη της γυναίκας ενός φίλου Άγγλου στρατιώτη! Μόνο που ο Τόμπι έλειπε 5 χρόνια από το σπίτι του (γέλια). Τον πειράζαμε! «Έκανες παιδί με το ταχυδρομείο» του λέγαμε!


katal pappous

INFO

- Περίπου 20.000 Κύπριοι πολέμησαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Σκοτώθηκαν περίπου 600 Κύπριοι.
- Κύπριοι είναι θαμμένοι σε 23 χώρες.
- Μόνο για τους 367 έχουμε στοιχεία για το πού βρίσκονται θαμμένοι.
- Έχει βρεθεί Κύπριος θαμμένος στην… Άπω Ανατολή!